Aşırı sıcak ve yüksek nem miktarı bir araya geldiğinde birçok kişi için de risk oluşturuyor. Uzmanlar özellikle dört yaşından küçük çocuklar ile 65 yaşın üstündeki kişileri, güneşin etkili olduğu saatlerde dışarıya çıkmamaları konusunda uyarıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Dahiliye Uzmanı Dr. Sedef Altınışık, yaz sıcağından korunma korunma yollarını anlattı.
Aşırı sıcaklar hangi hastalıkları tetikler?
Hava sıcaklığının artması kalp damar sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açar. Dolaşım sisteminde meydana gelen değişiklikler etkilenen bölgeye göre rahatsızlıklarla kendini gösterecektir. Bu nedenle inme, kalp krizi, kalp yetersizliği, varisler, ayak bileği ödemi (şişlik) aşırı sıcaklarda daha sık karşılaşılan sağlık problemleridir. Kalp hastaları ve felçli hastalarda sıcak havalar hastalıklarının artmasına neden olur.
Aterosklerozu (damar sertliği) olanlarda veya diyabet (şeker) hastalığı gibi damar hastalıklarına yol açan kronik hastalıkları olan kişilerde aşırı sıcaklar kalp ve beyin damarları üzerinde olumsuz etkiye yol açar.
Sıcak çarpması nedir?
Sıcak çarpması hızla tıbbi yardım alınması gereken acil bir durumdur. Normal şartlarda terleme ve terin vücut yüzeyinden buharlaşması vücudumuzu soğuk tutar. Ancak aşırı sıcak havalarda, hava sıcaklığı 35 dereceden 40’lara doğru artmaya başladığında bu mekanizma yeterli olamamaya başlar, vücut iç sıcaklığı da artar, baş ağrısı, sersemlik hissi, kaslarda kramplar görülebilir. Sıcak çarpması olarak tanımlanan bu durum belirtilerin sinsice başlaması ve tablonun hızla ilerlemesi nedeni ile tehlikelidir. Aşırı sıcaklara kusma ve ishal gibi su kaybını arttıran hastalıkların eşlik etmesi sıvı kaybını (dehidratasyon) ciddileştirir, sıcak çarpması bu durumda daha çabuk gelişir. Eşlik eden kalp, damar, böbrek hastalıkları veya diyabet bu tabloyu daha da çabuklaştıracak ve ağırlaştıracaktır.
Sıcak çarpmasının belirtileri nelerdir?
Sıcak çarpmasının üç ana belirtisi, çok yüksek ateş (41ºC’tan fazla), terleyememe ve komaya kadar giden sinir sistemi bozukluklarıdır. Kuvvetli ve hızlanmış nabız, ruhsal durum bozuklukları, uyumsuzluk ve baş ağrısı, sersemlik ve yürümede zorlanma, konfüzyon veya bilinç kaybı, zonklayıcı tarzda başağrısı, bulantı ve kusma görülebilir. İleri evrelerde bilinç yitimi de olabilir. İlerlemiş sıcak çarpması çok tehlikelidir, tedavi edilse bile hastaların yüzde 20’si ölür. İyileşenlerin sinir sistemlerinde kalıcı hasarlar oluşabilir; denge ve hareket uyumlarının normale dönmesi ise aylar alır. Ama ilk belirtide tanı konur ve tedaviye bilinç kaybından önce başlanırsa, iyileşme şansı yüksektir.
Sıcak çarpmasından korunmak için nelere dikkat etmek gerekir?
Günde en az 8-10 bardak su içmek, alkol ve kafein tüketimini kısıtlamak, sıcak havada ağır iş yapmaktan mümkün olduğunca kaçınmak, anti histaminik içeren alerji ilaçları ve idrar söktürücü ilaçları sıcak çarpmasına yatkınlığı arttıracağı için mutlaka doktora sorarak kontrollü bir şekilde kullanmak önemlidir. Vücudun kendisini soğuk tutabilmesini kolaylaştırabilmek için keten gibi gevşek dokumalı, hafif kumaşlar ile üretilmiş bol ve açık renk giysiler tercih edilmeli, açık havada bulunanlar mutlaka şapka ve gözlük kullanmalı, güneşten korunabilmek için yüksek koruma faktörlü kremler mutlaka dışarıya çıkmadan 20-30 dakika önce sürülmelidir.
KALP HASTALARI SERİN ORTAMLARDA BULUNMALI!
Hipertansiyon hastalarının nelere dikkat etmesi gerekir?
Aşırı sıcaklarda oluşabilecek sıvı kaybı kan basıncını da arttırabilen bir faktördür. Bu nedenle sıvı kaybına bağlı olarak yatkınlığı olan kişilerde hipertansiyon ortaya çıkabilir veya mevcut yüksek tansiyon daha da yükselebilir. Aşırı sıcak havalarda hipertansiyon hastalarının gündüz tansiyonlarının düşük seyrettiği gözlemlenmiştir. Bu kişilerin özellikle 65 yaş ve üzerinde olanlarında sıcak havalarda gece tansiyonlarında artış olmaktadır. Bu nedenle sıcak havalarda tansiyon ilaçlarının kullanımına ara vermemek, kişinin tansiyonunu ideal aralık arasında tutmaya yarayan ilaç tedavisine aynı şekilde devam etmek gerekir.
Kalp hastaları nelere dikkat etmeli?
Aşırı sıcaklar kanı tüm vücutta dolaştıran bir pompa görevi gören kalp için bir yüktür. Özellikle sıvı kaybı kalbin görevini yaparken daha çok zorlanmasına neden olur. Kalp yetersizliği olanlarda yetersizliğin derecesi artabilir. Koroner (kalbi besleyen) damarların hastalığı veya hipertansiyon gibi kalbi zorlayan başka faktörler ile beraber yetersizlik gelişmemiş bir kalpte bile yetmezliğe gidişi çabuklaşır. Kalp hastaları özellikle sıcak saatlerde soğutulmuş ortamlarda kalmayı tercih etmeli, doktor kontrollerini sıklaştırmalı, sıvı kaybını önleyebilmek için günde en az 8-10 bardak su içmeyi ihmal etmemelidirler.
Güneş çarpması durumunda şunları yapın:
Hasta gölge bir yere götürülmeli.
Hasta çok hızlı bir şekilde soğutulmalı.
Vücut sıcaklığını takip edilmeli, sıcaklık 38 - 39 oC ‘a düşünceye kadar soğutmaya devam edilmeli.
Alkollü içecekler kesinlikle verilmemeli.
Bilinci ve davranışları normalse içecek bir şey verilmeli.
Eğer bilinci yerinde değilse içecek bir şey verilmemeli, boğulmasına neden olabilirsiniz.
Kusuyorsa yan yüzükoyun yatırılmalı.
Çok acele tıbbi yardım çağırılmalı.
Kalp hastaları şunlara dikkat!
Günün sıcak saatlerini soğutulmuş iç mekanlarda geçirmeye çalışın
Sıcak havalarda egzersiz yapmayın
Sıcaklarda doktor kontrollerinizi daha sık yaptırın
Doktorunuzun ilaçlarınızı sıcak havalara göre yeniden gözden geçirmesini isteyin
Sıcak veya ağır yiyeceklerden kaçının,
Günde en az 8-10 bardak su için
